Ligging
Park Randenbroek is een onderdeel van het grotere gebied park Randenbroek XL. Het gebied park Randenbroek XL bestaat uit het beekdal van de Heiligenbergerbeek vanaf de Bisschopsweg tot de A28. De oostgrens is de Heiligenbergerweg. Aan de westkant is dat de bebouwing van het Vermeerkwartier (voorheen Dorrestein). Het beekdal van de Heiligenbergerbeek. Vanaf de Bisschopsweg tot aan de A28 is de lengte van het gebied ongeveer 1,5 km. Het is tussen de 400 en de 500 meter breed. In totaal is de omvang van het gebied bijna 65 ha.
Natuur
Het woord Randenbroek betekent ‘rand van een bropek, een hoger gebied op de overgang naar een moerassig gebied.’
De oostelijke oever van park Randenbroek XL bestaat uit een dekzandrug met daarop hoog opgestoven landduinen. Op deze duinen liggen van oudsher de landgoederen Randenbroek, Vosheuvel en de Heiligenberg (gemeente Leusden). De westelijke oever is laag en nat.
Vroeger en nu
Het landgoed Randenbroek is ontstaan in de late Middeleeuwen (1000 – 1500). Al in 1249 wordt een Everard van Randenbroek genoemd. De buitenplaats Randenbroek is door twee belangrijke (tuin) architecten bewoond geweest. Jacob van Campen in de 17e eeuw en Hendrik van Lunteren in de 19e eeuw. Beiden hebben hun stempel gedrukt op het park van Randenbroek. Jacob van Campen was in de gouden eeuw een zeer bekende en geziene schilder en architect. Hendrik van Lunteren werd door Lodewijk Napoleon tot een koninklijke boomkweker gepatenteerd en was tevens architect en bouwmeester. De gunstige ligging van Randenbroek op de grens van een hoger en een lager gebied en langs de Heiligenbergerbeek zijn waarschijnlijk een belangrijke reden geweest waarom Van Campen en Van Lunteren deze unieke locatie hebben uitgekozen.
Monumentale status
In de loop van de tijd heeft het plangebied zijn huidige vorm gekregen. In de huidige situatie ligt op de oostelijke oever het Elisabethziekenhuis en de Koningin Emmaschool en kinderboerderij Vosheuvel. De westelijke oever is in de loop van de tijd in gebruik genomen voor sportverenigingen.
Het huis, de daarbij behorende zeventiende en achttiende-eeuwse opstallen, zoals een koetshuis, een oranjerie en een duiventil, maar ook het park met zijn hekken staan sinds 1961 op de rijksmonumentenlijst.
